De juiste thermostaat kiezen is belangrijk voor comfort, gebruiksgemak en energieverbruik in je woning. Maar met zoveel verschillende soorten thermostaten kan het lastig zijn om te bepalen welke het beste bij jouw situatie past. Of je nu een nieuwe of bestaande cv-ketel hebt, in deze blog lees je waar je op moet letten en welke thermostaat bij je past.

Update: 02-06-2026

Thermostaat vervangen

Waar moet je op letten wanneer je een nieuwe thermostaat gaat kopen? Het is belangrijk om eerst te bepalen wat je van een thermostaat verwacht en hoe je deze wilt bedienen. Voor iedere situatie is er een andere thermostaat, maar eerst moet je kijken naar de reden dat je thermostaat niet meer reageert.

1.Thermostaat vervangen bij bestaande cv-ketel

We gaan er in deze situatie vanuit dat je gecontroleerd hebt dat je thermostaatdraad geen breuk bevat en je cv-ketel ook geen storing of defect heeft. Wil je je thermostaat vervangen maar moet deze wel communiceren met je bestaande cv-ketel, dan is het belangrijk om je te verzekeren van een aantal punten. 

Allereerst is het belangrijk om te weten of je cv-ketel over een OpenTherm® (OT) protocol beschikt. OpenTherm® protocol wil zeggen dat de cv-ketel een communicatieprotocol heeft om met “andere” thermostaten te communiceren. Deze OpenTherm® thermostaten worden ook wel modulerende thermostaten genoemd. Indien je cv-ketel niet over een OpenTherm® protocol beschikt (veelal cv-ketels van voor 2000) kan een modulerende thermostaat niet toegepast worden en zal je je moeten richten op een aan/ uit thermostaat.

2.Thermostaat vervangen bij nieuwe cv-ketel

Wanneer je een nieuwe cv-ketel hebt of een nieuwe cv-ketel laat plaatsen, mag je er vanuit gaan dat deze cv-ketel een OpenTherm® protocol heeft. Vaak kan je bij een nieuwe cv-ketel al direct een (modulerende) thermostaat van dezelfde fabrikant mee bestellen. In dat geval zijn vrijwel alle leverbare thermostaten toe te passen. Wel is het belangrijk om je wensen in kaart te brengen.

Modellen thermostaten

Verstandig is om vooraf voor jezelf goed te kijken en op een rijtje te zetten wat je van een thermostaat verwacht en wat je ermee wilt kunnen. Daarom hebben we onderstaand een opsomming van de verschillende modellen thermostaten met ieder hun eigen voordelen.

1. Modulerende thermostaat

Tegenwoordig kunnen alle nieuwe cv-ketels modulerende worden aangestuurd. Een modulerende functie wil zeggen dat de thermostaat de cv-ketel dusdanig aanstuurt, dat de brander hoogte van de cv-ketel op verschillende standen brand (bron: regelvisie Honeywell). Hierdoor kan er een hoger rendement uit een lager vermogen worden gehaald. Om het beeldend te omschrijven, gebruiken wij vaak het volgende voorbeeld:

Je rijdt dagelijks met je auto van je huis naar je werk. Halverwege de autoweg, waarop je 80km per uur mag rijden, zit een rotonde. Deze rotonde kan je niet met 80km per uur nemen, dus zorg je ervoor dat je circa 500 meter voor de rotonde het gaspedaal loslaat. Vervolgens laat je de auto uitrollen tot vlak voor de rotonde, zodat je deze met de gewenste (afgenomen) snelheid kunt nemen. Vervolgens voer je na de rotonde de snelheid weer rustig op tot je weer op de toegestane 80km per uur zit.

Zo kan je dat ook zien in de communicatie tussen een modulerende thermostaat en een cv-ketel met OpenTherm® protocol. De gewenste temperatuur van 20 graden Celsius is in september voor de cv-ketel eenvoudiger te bereiken dan in hartje winter. Immers, de invloeden en weerstand van buiten is dan veel minder aanwezig dan wanneer het buiten -4 graden Celsius is. De cv-ketel zal dus in die periode de aanvoertemperatuur minder heet maken en bovendien vanaf 19 graden Celsius ook de brander hoogte op een lagere stand aansturen, omdat die laatste graad niet meer vraagt om op vol vermogen te branden.

2. Kamerthermostaat

Met een kamerthermostaat bedoelen we heel eenvoudig de thermostaat in de kamer. We benoemen deze term wel bewust, om je erop te attenderen dat een kamerthermostaat niet verward dient te worden met een klokthermostaat waarbij je de mogelijkheid hebt om een programma in te stellen. Met een kamerthermostaat wordt in het algemeen bedoelt een handbediende thermostaat, waarbij je zelf de gewenste temperatuur wijzigt.

3. Klokthermostaat

Wil je niet zelf de gewenste temperatuur hoeven te regelen, dan is een klokthermostaat het meest geschikt. Bij een klokthermostaat programmeer je eenmalig de gewenste (week)instellingen en zal de klokthermostaat vervolgens zelf dit tijdsprogramma uitvoeren. Zo heb je binnen een klokthermostaat de mogelijkheid om een week- en weekendprogramma te programmeren.

4. Aan/ uit thermostaat

Aan/ uit thermostaten kunnen in tegenstelling tot een modulerende thermostaat niet over en weer communiceren met de cv-ketel. Ze krijgen dus geen informatie terug uit de cv-ketel. De aan/uit thermostaat vraagt om warmte en schakelt daardoor de cv-ketel aan. Zodra de gewenste temperatuur bereikt is, zal de aan/ uit thermostaat weer aan de cv-ketel opdracht geven te stoppen met warmte aanvoeren.

5. Slimme thermostaat

Een slimme thermostaat is een thermostaat waarmee je op afstand de temperatuur kunt regelen en welke dus je cv-ketel kan aansturen. Dit op afstand aansturen kan, omdat de thermostaat op WiFi en doormiddel van een app kan communiceren met je cv-ketel. Doordat een slimme thermostaat zelflerend is, leert deze je verbruik en dag- nachtritme kennen, waardoor de slimme thermostaat op een energiezuinige manier je verwarming zal regelen.

6. Draadloze thermostaat

Een draadloze thermostaat kan, verrassend genoeg, zonder thermostaatdraad communiceren met je cv-ketel. Een draadloze thermostaat heeft verder dezelfde functies als een kamer- en klokthermostaat. De draadloze thermostaat is ideaal wanneer bij een verbouwing per ongeluk de thermostaatdraad is verwijderd of beschadigd, er ruimte moet worden gecreëerd en er zodoende geen plek meer is voor een vaste thermostaat of simpelweg wanneer je een kamerthermostaat niet een mooi aangezicht vindt. Een draadloze thermostaat wordt ook veel toegepast in combinatie met een houtkachel en voor mensen die (regelmatig) thuiswerken. Je wilt dan wellicht de temperatuur in de woonkamer niet constant op 21 graden Celsius hebben, maar in je werkkamer is die 21 graden Celsius wel prettig. Je kan dan de draadloze thermostaat in tegenstelling tot een (vaste) klokthermostaat meenemen naar je werkkamer, om op die manier de gewenste temperatuur daar te behalen.

Waar hang je een thermostaat op?

De positie van een thermostaat is enorm belangrijk. Sterker nog, wanneer je een kamerthermostaat niet op de juiste plek bevestigd, kan het functioneren van de cv-ketel enorm belemmerd worden. Bij het plaatsen van de thermostaat, adviseren we je om rekening te houden met de volgende punten:

• Bepaal in welke ruimte je het meest aanwezig bent (veelal woonkamer);
• Kies een (binnen)muur, waarbij de thermostaat niet (directe) invloeden op de temperatuur krijgt (bijv. direct naast een deur ivm luchtstromen, naast of boven een radiator of leiding, naast een raam, etc.);
• Hang de thermostaat niet op een plek waar de zon er regelmatig op zal schijnen;
• Plaats de thermostaat niet op een koude buitenmuur;
• Zorg dat er uit het gat waar de thermostaatdraad vanuit komt, niet teveel tocht komt.

Welke thermostaat moet je kiezen?

Heb je een moderne cv-ketel en wil je energie besparen zonder in te leveren op comfort, dan is een modulerende of slimme thermostaat de beste keuze. Zoek je vooral gemak en wil je niet steeds handmatig aanpassen, dan past een klokthermostaat goed bij je. Heb je een oudere cv-ketel zonder OpenTherm, dan ben je aangewezen op een eenvoudige aan/uit thermostaat. Werk je veel thuis of wil je flexibel verwarmen in verschillende ruimtes, dan is een draadloze thermostaat of zoneregeling juist handig.